شبکه خبر، گروه استانها- محمدحسین عابدی: وقتی از ظرفیتهای طبیعی استان سمنان سخن به میان میآید، نخستین تصویری که در ذهن شکل میگیرد، کویر و آفتاب است؛ استانی که حدود ۳۱۰ روز از سال زیر تابش مستقیم خورشید قرار دارد و همین ویژگی، آن را به یکی از مستعدترین نقاط کشور برای توسعه انرژی خورشیدی تبدیل کرده است.
قرار گرفتن سمنان در کمربند کویری شمالشرق ایران، پهنههای وسیع و اراضی بلااستفاده، ظرفیت کمنظیری برای احداث نیروگاههای خورشیدی ایجاد کرده؛ ظرفیتی که میتواند علاوه بر تولید برق پاک، وابستگی به سوختهای فسیلی را کاهش دهد و بخشی از ناترازی انرژی کشور را جبران کند.
با وجود این مزیتها، سهم انرژی خورشیدی در سبد تولید برق استان هنوز با ظرفیت واقعی آن فاصله زیادی دارد. بخش عمده برق مورد نیاز سمنان همچنان در نیروگاههای حرارتی سمنان و شاهرود تولید میشود؛ نیروگاههایی که علاوه بر مصرف گاز، برای خنکسازی به منابع آبی قابل توجهی نیاز دارند و همزمان دو چالش بزرگ استان یعنی کمبود انرژی و بحران آب را تشدید میکنند.
عبور از نیروگاههای سنتی؛ ضرورتی اجتنابناپذیر
کارشناسان معتقدند ادامه اتکا به نیروگاههای حرارتی دیگر پاسخگوی نیازهای امروز کشور نیست. ناترازی انرژی، افزایش مصرف برق و بحران کمآبی، سیاستگذاران را ناگزیر کرده تا توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را با سرعت بیشتری دنبال کنند.
در همین راستا، طی پنج سال گذشته روند احداث نیروگاههای خورشیدی در استان سمنان شتاب گرفته است؛ بهگونهای که مجوزهای متعددی برای نیروگاههای کوچکمقیاس و پروژههای ۱۰۰ مگاواتی صادر شده و میزان تولید برق خورشیدی نسبت به سالهای گذشته رشد قابل توجهی داشته است.
اما فناوری رایج پنلهای خورشیدی نیز بینقص نیست. این پنلها که بیش از سه دهه از عمر فناوری آنها میگذرد، راندمان محدودی دارند و بسیاری از کشورهای پیشرفته اکنون به سمت نسلهای جدید سلولهای فتوولتائیک حرکت کردهاند.
چالشهایی به نام زمین، هزینه و فناوری
یکی از مهمترین مشکلات نیروگاههای خورشیدی سنتی، نیاز به زمینهای بسیار وسیع است. برای نمونه، نیروگاه ۱۰۰ مگاواتی میامی به صدها هکتار زمین نیاز دارد؛ موضوعی که توسعه این نیروگاهها را در بسیاری از مناطق دشوار میکند.
از سوی دیگر، هزینه بالای سرمایهگذاری، تعرفههای واردات تجهیزات، دشواری تأمین پنلها و هزینه نگهداری، از دیگر موانع توسعه این نیروگاهها به شمار می روند.
پایلوت فناوری خورشیدی نسل جدید
اکنون استان سمنان در آستانه تجربهای متفاوت قرار گرفته است؛ تجربهای که میتواند آغازگر ورود نسل جدید نیروگاههای خورشیدی به کشور باشد.
رئیس پارک علم و فناوری استان سمنان در گفتوگو با شبکه خبر از اجرای نخستین پایلوت این فناوری خبر میدهد و میگوید: یک شرکت دانشبنیان مستقر در پارک علم و فناوری استان، طراحی و ساخت نسل جدید نیروگاههای فتوولتائیک را در دستور کار قرار داده و در قالب دو فاز، نیروگاه ۴۰ کیلوواتی را تا پایان سال ۱۴۰۵ به بهرهبرداری خواهد رساند.
محسن نظری با اشاره به تفاوت این فناوری با نیروگاههای متداول اظهار میکند: در این سامانهها از پنلهای دوطرفه و هوشمند استفاده شده که علاوه بر جذب نور مستقیم خورشید، از نور بازتابی نیز انرژی تولید میکنند.
وی ادامه میدهد: این پنلها همانند گل آفتابگردان، به صورت خودکار مسیر حرکت خورشید را دنبال کرده و همواره در بهترین زاویه قرار میگیرند؛ قابلیتی که موجب افزایش چشمگیر راندمان تولید برق میشود.
خورشید را دنبال میکنیم
کارشناسان انرژی معتقدند آینده صنعت برق خورشیدی در اختیار سامانههای هوشمند دنبالکننده خورشید خواهد بود.
فرامرز باقری در گفتوگو با شبکه خبر میگوید: نسل جدید نیروگاههای فتوولتائیک با استفاده از سامانههای ردیاب خورشید، در تمام ساعات روز بیشترین میزان تابش را دریافت میکنند و به همین دلیل راندمان آنها به مراتب بیشتر از پنلهای سنتی است.
به گفته وی، این فناوری دیگر تنها محدود به نیروگاهها نیست و اکنون پنلهای خورشیدی در قالب نماهای ساختمانی، گلهای هوشمند، سقفها و المانهای معماری نیز طراحی شدهاند؛ موضوعی که میتواند چهره شهرهای آینده را دگرگون کند.
از پشتبام خانهها تا کارخانهها
این کارشناس معتقد است سلولهای خورشیدی پلیمری، پروسکایتی و پنلهای انعطافپذیر، آینده بازار انرژی جهان را شکل خواهند داد؛ فناوریهایی که قابلیت نصب روی دیوار، سقف، سوله، گلخانه و حتی سطوح منحنی را دارند و هزینه اجرای نیروگاهها را نیز کاهش میدهند.
به گفته این کارشناس، پنلهای دوطرفه و «اسمارت فلاور» با بهرهگیری همزمان از نور مستقیم و بازتابی خورشید، بازده تولید برق را به شکل محسوسی افزایش دادهاند.
فناوری دانشبنیان؛ حلقه مفقوده توسعه انرژی پاک
کارشناسان تأکید دارند توسعه این فناوری بدون حمایت دولت و صنایع بزرگ ممکن نخواهد بود.
سارا صالحینیا، دیگر کارشناس حوزه انرژی، در گفتوگو با شبکه خبر با اشاره به اجرای نمونههای آزمایشی این فناوری در کشور میگوید: اگرچه برخی مشکلات از جمله محدودیتهای تأمین تجهیزات، روند توسعه پروژهها را کند کرد، اما نتایج اولیه بسیار امیدوارکننده بوده است.
وی معتقد است استان سمنان با توجه به شرایط اقلیمی خود میتواند به پایلوت توسعه نیروگاههای خورشیدی نسل جدید تبدیل شود، مشروط بر اینکه دستگاههای دولتی، دانشگاهها و صنایع بزرگ نخستین مشتریان این فناوری باشند و از شرکتهای دانشبنیان داخلی حمایت کنند.
آغاز مسیری که میتواند آینده را تغییر دهد
کارشناسان بر این باورند که ورود نسل جدید نیروگاههای خورشیدی، تنها یک تغییر فناورانه نیست؛ بلکه میتواند آغاز فصل تازهای در صنعت انرژی ایران باشد. راندمان بالاتر، اشغال زمین کمتر، کاهش هزینههای نگهداری و تولید برق بیشتر، مزیتهایی هستند که این فناوری را به گزینهای جدی برای آینده تبدیل کردهاند.
اگر این مسیر با حمایت از شرکتهای دانشبنیان و سرمایهگذاری هدفمند ادامه یابد، استانی که سالها آفتابش تنها بر کویر میتابید، میتواند در آیندهای نهچندان دور به یکی از قطبهای تولید برق پاک کشور تبدیل شود؛ ظرفیتی که شاید سرآغاز تحولی بزرگ در صنعت انرژی ایران باشد.
دیدگاهها