شبکه خبر - گروه استانها: صنعت کاشی و سرامیک در یزد تنها یک بخش تولیدی نیست، بلکه یکی از اصلیترین مزیتهای رقابتی این استان در اقتصاد ملی و تجارت خارجی به شمار میرود؛ مزیتی که بر پایه کیفیت، تنوع، ظرفیت بالای تولید، دسترسی به مواد اولیه و تجربه چند دههای تولیدکنندگان شکل گرفته و امروز یزد را به قطب بیچونوچرای این صنعت در کشور بدل کرده است.
در شرایطی که بازارهای سنتی صادراتی ایران با نوسانات سیاسی، محدودیتهای تجاری و رقابت فزاینده روبهرو هستند، توسعه صادرات به بازارهای جدید برای حفظ و تقویت جایگاه یزد در صنعت کاشی و سرامیک، ضرورتی اجتنابناپذیر است. در این میان، قاره آفریقا با رشد ساختوساز، افزایش تقاضا برای مصالح ساختمانی و نیاز روزافزون به واردات، به یکی از مهمترین افقهای پیش روی صادرکنندگان یزدی تبدیل شده است.
بررسی دادهها نشان میدهد تراز تجاری استان با کشورهای آفریقایی در سالهای اخیر کاملاً مثبت و صادراتمحور بوده است؛ بهطوری که حجم صادرات یزد به این قاره از ۱۰.۵ میلیون دلار در سال ۱۴۰۱ آغاز شده و در سال ۱۴۰۳ به رکورد تاریخی ۱۸ میلیون دلار رسیده است. در این میان، غنا با جذب ۱۳.۸ میلیون دلار، بزرگترین شریک تجاری یزد در آفریقا بوده و سومالی، کنیا و اتیوپی نیز در شمار بازارهای مهم استان قرار دارند. شمش فولاد، میلگرد، کاشی و سرامیک و محصولات صنایع غذایی، پیشرانهای اصلی این صادرات بودهاند و در مقابل، لولههای خاص حفاری از آفریقای جنوبی و تخم کنجد از اتیوپی و سودان در فهرست واردات استان از این قاره قرار گرفتهاند.
در چنین شرایطی، تصویری نسبتاً روشن از فرصتها، ضعفها و الزامات توسعه صادرات یزد به بازارهای نوظهور قابل ترسیم است که هم ظرفیت جذب مصالح ساختمانی ایران را دارد و هم میتواند سکوی تازهای برای جهش صادراتی این استان باشد، هرچند موانع لجستیکی، بانکی و ضعف در تنوع بازار، همچنان از چالشهای اصلی پیش رو به شمار میرود.
یزد؛ قطب بیمنازع کاشی و سرامیک ایران
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان یزد، در گفتوگو با شبکه خبر با تأکید بر جایگاه کمنظیر این استان در صنعت کاشی و سرامیک کشور، اظهار کرد: استان یزد با در اختیار داشتن بیش از ۱۱۰ واحد تولیدی فعال در حوزه کاشی و سرامیک، چیزی حدود ۵۰ تا ۵۶ درصد از کل تولیدات این صنعت در کشور را به خود اختصاص داده است؛ رقمی که یزد را به قطب بیمنازع کاشی و سرامیک ایران تبدیل کرده است.
محمدکاظم صادقیان بیان کرد: ظرفیت تولید سالانه کاشی و سرامیک استان به حدود ۱۲۰ میلیون مترمربع میرسد و بخش عمده این محصولات به کشورهای همسایه از جمله عراق، افغانستان، پاکستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر میشود.
وی تصریح کرد: با این حال، به دنبال بازارهای جدیدی هستیم تا سهم صادراتی خود را ارتقا دهیم و برای تحقق این هدف، استانداردسازی کالاها و برندسازی محصولات صادراتی را در دستور کار قرار دادهایم.
مدیرکل صمت یزد در ادامه، نوسازی خطوط تولید را از مهمترین پیشنیازهای حفظ مزیت صادراتی استان دانست و گفت: یکی از اولویتهای جدی ما، بازسازی و نوسازی خطوط تولید کاشی و سرامیک است؛ چراکه بسیاری از ماشینآلات این صنعت بهروزرسانی نشده و تخصیص ارز برای نوسازی آنها، تأثیری مستقیم بر افزایش کیفیت و بهرهوری خواهد داشت.
صادقیان با یادآوری جایگاه یزد در تولید شیشه، سیمان، پلیمر و دیگر مصالح ساختمانی، از آینده روشن صادراتی استان سخن میگوید و تأکید میکند: با توجه به تراز تجاری مثبت گمرک استان، آینده روشنی برای صادرات کاشی و سرامیک یزد پیشبینی میشود و آمادگی داریم سقف صادرات غیرنفتی را شکسته و رتبه هشتم کنونی خود را ارتقا دهیم.
تراز مثبت تجارت یزد و ضرورت تنوعبخشی به بازارها
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت یزد از ثبت ۷۹۵ میلیون دلار صادرات کالا در ۱۰ ماهه نخست سال ۱۴۰۴ خبر داد و گفت: تراز تجاری استان در این مدت ۶۰ میلیون دلار مثبت بوده است؛ آماری که نشان میدهد یزد نهتنها در تولید، بلکه در تجارت خارجی نیز جایگاه قابل توجهی دارد.
وی افزود: سهم عمده صادرات استان به صنایع معدنی اختصاص دارد و محصولاتی مانند کنسانتره آهن و مولیبدن، کاشی و سرامیک، مصالح ساختمانی و فولاد، بیشترین وزن صادراتی را به خود اختصاص دادهاند. چین، عراق، امارات، افغانستان و پاکستان نیز از مهمترین مقاصد صادراتی یزد معرفی شدهاند.
تمرکز ۷۷ درصدی صادرات کاشی به آفریقا حول دو کشور زنگ خطر جدی
رئیس کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق بازرگانی یزد نیز در گفتوگو با شبکه خبر، در تشریح وضعیت صادرات کاشی، سرامیک و سنگ استان به آفریقا، بر اهمیت این بخش در سبد صادراتی یزد تأکید کرد و گفت: همزمان تمرکز بالای بازارها به عنوان یک تهدید جدی نام میبرد.
علیاصغر بیگی گفت: بررسی دادهها نشان میدهد صنعت سنگ، کاشی و سرامیک یکی از ارکان مهم اما بهشدت متمرکز در سبد صادراتی استان یزد به آفریقا است و بیش از ۷۷ درصد کل صادرات این حوزه تنها به دو کشور سومالی و تانزانیا انجام شده است؛ تمرکزی که، ریسک تجاری بالایی را متوجه صادرکنندگان میکند.
بیگی همچنین تصریح کرد: بخشی از صادرات کاشی و سرامیک ایران به آفریقا از طریق یکی از کشورها انجام میشود؛ مسئلهای که میتواند بر خوانش دقیق آمار و نیز مسیرهای واقعی تجارت اثرگذار باشد.
توقف صادرات به ۱۴ کشور آفریقایی و از دست رفتن بازار تانزانیا
رئیس کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق بازرگانی یزد، با اشاره به تحولات نگرانکننده سال ۱۴۰۴ در بازار آفریقا گفت: بررسی دادهها نشان میدهد که صادرات سنگ، کاشی و سرامیک در سال ۱۴۰۴ به ۱۴ کشور که در سالهای قبل مشتری ما بودهاند، کاملاً متوقف شده و به صفر رسیده است.
وی از تانزانیا به عنوان نمونهای روشن از این عقبنشینی یاد کرد و افزود: تانزانیا با سابقه ۱.۴ میلیون دلار صادرات به عنوان دومین بازار بزرگ ما کاملاً از دست رفته است.
بیگی تأکید کرد: در یک اقدام فوری باید سریعاً دلایل توقف صادرات به شرق و غرب آفریقا، بهویژه تانزانیا و سنگال، آسیبشناسی و برای احیای آنها اقدام شود.
وی گفت: با وجود این چالشها، همایش پیشروی ایران و آفریقا پنجرهای طلایی برای شناسایی مسیرهای تازه صادراتی است، زیرا بسیاری از کشورهای آفریقایی از واردکنندگان جدی کاشی و سنگ به شمار میروند و یزد با اتکا به توان تولیدی خود، میتواند سهم بیشتری از این بازار را تصاحب کند.
بیگی مهمترین موانع صادرات به آفریقا را در دو حوزه مالی و لجستیکی خلاصه کرد و ادامه داد: در اتیوپی اجبار به گشایش اعتبار اسنادی و نیز واسطهگری کشورهای ثالث، انجام تراکنشها را دشوار کرده و از سوی دیگر، تأخیر در حرکت کشتیها موجب بدقولی صادرکنندگان در برابر مشتریان شده است.
وی گفت: اختصاص پنلی تخصصی به حملونقل و همافزایی میان بخش خصوصی و دستگاههای اجرایی، میتواند بستر لازم برای توسعه صادرات یزد به آفریقا فراهم کند.
آفریقا، بهشت مصرف مصالح ساختمانی ساخت یزد است
دبیر همایش همکاریهای اقتصادی ایران و آفریقا در گفتوگو با شبکه خبر با اشاره به تکاپوی برگزاری این همایش اقتصادی به میزبانی یزد با نگاهی کلانتر به بازارهای آفریقایی و با اشاره به ظرفیت بزرگ کشورهای آفریقایی برای جذب مصالح ساختمانی به برنامه کشورهای غرب این قاره برای ساخت سالانه پنج میلیون واحد مسکونی تا سال ۲۰۳۰، بازار آفریقا را فرصتی ویژه برای تولیدکنندگان مصالح ساختمانی است.
مهدی حسینی تأکید کرد: آمار گمرک نشان میدهد تجارت ایران با آفریقا در هفتماهه نخست سال گذشته بیش از ۱۰۰ درصد رشد داشته است؛ آن هم در شرایطی که تراز تجاری کلی کشور منفی است.
وی یزد را تنها استانی میداند که در نخستین اجلاس ایران و آفریقا میزبان هیئت تجاری بوده و این موضوع را نشانه عزم جدی استان برای ورود به بازارهای کاشی، سنگ؛و تجهیزات تأسیساتی میداند.
حسینی ادامه داد: راه برونرفت از برخی موانع، ایجاد سازوکارهای بانکی امن، گسترش پوششهای بیمهای و تأسیس دبیرخانه دائمی تجارت با آفریقا در اتاق بازرگانی یزد است؛ اقدامی که میتواند ارتباط با بازارهای این قاره را از حالت مقطعی و رویدادمحور خارج کرده و به فرآیندی پایدار و برنامهریزیشده تبدیل کند.
دیپلماسی اقتصادی استانی راه صادرات را باز میکند
استاندار یزد، نیز در گفتوگو با شبکه خبر، از تقویت دیپلماسی اقتصادی استانی در دولت چهاردهم به عنوان یکی از عوامل تعیینکننده در گشایش مسیرهای صادراتی خبر داد و گفت: این امر برای استان یزد با بیش از هزار نوع کالای تولیدی، اهمیتی دوچندان دارد.
محمدرضا بابایی با اشاره به برگزاری چهارمین اجلاس همکاریهای اقتصادی ایران و آفریقا در یزد در آینده نزدیک، هدف اصلی این رویداد را فراهم کردن بستری برای صادرات مازاد تولیدات استان به بازارهای خارجی عنوان کرده و گفت: معرفی همهجانبه توانمندیهای اقتصادی یزد باید به محور اصلی این گردهمایی بزرگ تبدیل شود.
استاندار یزد ادامه داد: رویدادها نباید صرفا نشست تشریفاتی باشد، بلکه باید به سکویی برای اتصال مستقیم تولیدکنندگان و صادرکنندگان استان به بازارهای هدف و شبکههای تجاری تازه تبدیل شود.
حملونقل؛ گره کور صادرات یزد
بابایی در ادامه، مسئله حملونقل را یکی از گرههای کور صادراتی استان میداند و بر ضرورت طراحی سازوکارهای عملیاتی برای رفع این مانع بزرگ در مسیر ارسال تولیدات مازاد به کشورهای مختلف تأکید میکند.
وی همچنین از ضعف سفارتخانههای ایران در شناخت ظرفیتهای صادراتی استانها و نبود هماهنگیهای اقتصادی مؤثر در آنها انتقاد کرده و دعوت از رایزنهای اقتصادی و بازرگانان برتر کشور به همایش پیشرو را گامی مؤثر برای معرفی ظرفیتهای یزد و ارائه راهکارهای عملی در مسیر تسهیل صادرات میداند.
استاندار یزد خاطرنشان کرد: توسعه صادرات تنها با افزایش تولید محقق نمیشود، بلکه نیازمند پشتیبانی دیپلماتیک، شبکهسازی اقتصادی، شناخت درست بازارهای هدف و رفع موانع عملیاتی، بهویژه در حوزه حملونقل است.
آینده صادرات کاشی و سرامیک یزد در گرو فتح بازارهای نوظهور
بازارهای نوظهور بهویژه در قاره آفریقا، فرصتی کمنظیر برای بازتعریف جایگاه صادراتی یزد فراهم کردهاند. بازاری که هم به مصالح ساختمانی نیاز گسترده دارد، هم در حال توسعه زیرساختی است و هم میتواند جایگزینی برای بخشی از بازارهای از دسترفته یا پرریسک سنتی باشد.
یزد امروز در نقطهای ایستاده که باید میان حفظ وضع موجود و حرکت به سمت جهش صادراتی، انتخابی راهبردی انجام دهد. مزیت بزرگ این استان در صنعت کاشی و سرامیک، زمانی به ثروت پایدار تبدیل میشود که در کنار حفظ کیفیت و نوسازی تولید، تنوعبخشی به بازارها، برندسازی صادراتی، تأمین زیرساختهای حملونقل، ایجاد مسیرهای امن بانکی و بهرهگیری مؤثر از دیپلماسی اقتصادی نیز با جدیت دنبال شود.
قاره آفریقا برای یزد فقط یک مقصد تجاری تازه نیست؛ بلکه میتواند میدان آزمون یک الگوی جدید در صادرات غیرنفتی باشد؛ الگویی که در آن، تولید رقابتپذیر، سیاستگذاری هوشمند، پشتیبانی اجرایی و شناخت دقیق بازارهای نوظهور، در کنار یکدیگر قرار میگیرند. اگر این زنجیره بهدرستی تکمیل شود، یزد نهتنها میتواند سهم خود را در بازارهای جدید افزایش دهد، بلکه قادر خواهد بود جایگاه خود را به عنوان پرچمدار صادرات مصالح ساختمانی ایران در مقیاسی فراتر از منطقه تثبیت کند.
برگزاری همایش «فرصتهای توسعه تجارت ایران و آفریقا» به میزبانی یزد فرصتی است تا توسعه روابط با این قاره، بازارهای آفریقایی به یکی از اولویتهای جدید محصولات استان یزد تبدیل شود.
دیدگاهها