به گزارش شبکه خبر به نقل از روابط عمومی موزه سینمای ایران، چهلوهشتمین نشست «شبهای مستند» موزه سینما، دوشنبه، ۲۲ تیر در سالن فردوس موزه سینمای ایران برگزار شد و نسخه اصلاح و مرمت شده دو مستند کمتر دیدهشده «تاکسیمتر» و «نانخورهای بیسوادی» به کارگردانی ناصر تقوایی، همزمان با زادروز این فیلمساز سرشناس و فقید، با همکاری انجمن تهیهکنندگان سینمای مستند در سالن فردوس موزه سینمای ایران به نمایش درآمد.
پیروز کلانتری پژوهشگر و مستندساز پیشکسوت، این آثار را تحلیل و بررسی کرد و مدیریت نشست را فخرالدین سیدی، فیلمساز، بر عهده داشت.
در ابتدای نشست، فخرالدین سیدی فیلمساز، بخشی از یادداشت «با ناصر تقوایی از خیابان تا دادگستری؛ همراهِ نانخورهای بیسواد!» نوشته حسن مشفق تهرانی، فیلمساز پیشکسوت تلویزیون با محوریت فعالیتهای ناصر تقوایی و نگاه سینمایی این کارگردان را قرائت کرد.
کلانتری درباره جریان «فیلمهای ایرانزمین» در تلویزیون ملی ایران توضیح داد: تقوایی ابتدا با ابراهیم گلستان کار میکند، سپس گلستان او را به فرخ غفاری معرفی میکند و در ادامه غفاری پیگیر میشود تا او بتواند این سه فیلم را بسازد و این آغاز مسیر فیلمسازی تقوایی برای تلویزیون است. در سال ۱۳۴۵ و همزمان با تأسیس تلویزیون ملی ایران، غفاری باعث و بانی جریانی در تلویزیون ملی ایران میشود که «فیلمهای ایرانزمین» نام دارد. او فریدون رهنما را بالاسر یک جریان مستندسازی قرار میدهد و او را به جریان ایرانشناسی مرتبط میکند تا فیلمهایی درباره ایران ساخته شود. اینگونه بود که آنها فیلمسازان را مأمور میکردند تا به یک استان از ایران بروند و دست به تولید سه فیلم بزنند و تا زمانی که این آثار را نساختند، برنگردند. معیار انتخابشان هم این بود که فیلمسازان با آن منطقه، از نظر زبانی یا تجربه زیسته، نسبت داشته باشند. کسانی که در آن دوره فیلم ساختند افرادی ازجمله منوچهر عسگرینسب، نصیر نصیبی، زکریا هاشمی و ... بودند.
این پژوهشگر سپس ۲ شاخصه مهم مستندهای تقوایی را برشمرد و گفت: ۲ وجه از فیلمهایی که اینجا به نمایش درآمد، برای من جالب است؛ یک وجهِ آن، تجربی و طنازانه بودن فیلمهاست، با اینکه فیلمهای گزارشی هستند. این ذهنیت تجربهگرایانه او در این فیلمها جریان دارد و به نوعی، شادابی فیلمبرداری در آنها قابل مشاهده است. وجه دیگر این است که تقوایی یک فیلم شهری میسازد نه اینکه صرفا از شهر فیلم بسازد. این ۲ مساله با هم تفاوت دارند. شما میتوانید از شهر فیلم بسازید مانند همان فیلمهای تر و تمیزی که در آنها دوربین روی سهپایه است اما فرم این فیلمها یعنی شتاب فیلمبرداری، تدوین و نمایش شتاب زندگی از همان زیست شهری نشات بگیرد.
وی افزود: اگر این سیر را در سینمای ایران دنبال کنیم، شاید متوجه شویم که تا مدتها بعد از انقلاب اسلامی و حتی تا ابتدای دهه هشتاد هجری شمسی، جریان ساخت فیلم شهری در سینمای ایران وجود ندارد. متأسفانه، هر ۲ وجه این فیلمها از سوی سینمای ایران تحویل گرفته نمیشود.
پیروز کلانتری در سخنان پایانی، ناصر تقوایی را یک فیلمساز حرفهای دانست و گفت: تقوایی در این فیلمها و مستندها و داستانیهای بعدی نشان میدهد که چقدر حرفهای است. او بیش از همه در سریال «دایی جان ناپلئون» این حرفهایگری را نشان میدهد و مشخص می کند چه دغدغههایی دارد که شامل سنت روشنفکری، یک نوع سنت اندیشه و یک نوع سنت رابطه با تاریخ کشور است.
چهلوهشتمین نشست «شبهای مستند» موزه سینما با پرسش حاضران از سخنرانان درباره وجوه مختلف سینمای ناصر تقوایی پایان یافت.
دیدگاهها