شبکه خبر - گروه استان ها: استان ایلام با دارا بودن بیش از ۶۴۰ هزار هکتار جنگل طبیعی، بخش قابل توجهی از نوار سبز زاگرس را در خود جای داده است؛ منطقهای که نه تنها به عنوان یکی از مهمترین منابع آب و خاک کشور محسوب میشود، بلکه زیستگاه گونههای نادر گیاهی و جانوری نیز به شمار میرود.
با وجود این اهمیت حیاتی و جایگاه ارزشمند جنگلهای زاگرس، هر ساله با فرا رسیدن فصل تابستان و افزایش محسوس دما، زنگ خطر آتشسوزی در این عرصهها به صدا درمیآید و شعلهها به جان درختان کهنسال بلوط و پوشش گیاهی این مناطق میافتند و هکتارها از این میراث گرانبها را به خاکستر تبدیل میکنند.
طبق بررسیهای انجام شده، متأسفانه بخش قابل توجهی از این آتشسوزیها ریشه در بیاحتیاطی و گاهی سهلانگاری انسانها دارد و در مواردی نیز به اقدامات عمدی برمیگردد که این موضوع، ضرورت آگاهیبخشی و نظارت جدی را بیش از پیش آشکار میسازد.
آتشسوزی در جنگلهای ایلام نه تنها به نابودی درختان و گیاهان منجر میشود، بلکه تأثیرات مخربی بر خاک، آبهای سطحی و زیرزمینی، حیات وحش و حتی آب و هوای منطقه دارد و خسارتهای جبرانناپذیری به اقتصاد و معیشت جوامع محلی وابسته به این منابع وارد میسازد.
با این حال، همچنان شاهد تکرار این رویداد تلخ هستیم و گویی این قصه هر سال با همان تناوب و شدت، بازگویی میشود و یادآوری میکند که نبود مشارکت همگانی، این سرمایههای ملی را به خطر انداخته است.
آنچه در این میان بیش از هر چیز به چشم میخورد، غفلت از پیشگیری و ضرورت همکاری همه جانبه برای حفاظت از این منابع ارزشمند است؛ بیتردید، جنگلهای زاگرس، به عنوان میراثی گرانبها برای نسلهای آینده، نیازمند توجهی ویژه و عزمی راسخ برای حفظ و صیانت از آنهاست و این وظیفهای بوده که بر دوش همه ما سنگینی میکند.
۹۰ درصد آتشسوزیهای جنگلهای ایلام عمدی است
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام در گفتگو با شبکه خبر، با اشاره به اهمیت جنگلهای زاگرس، اظهار داشت: این جنگلها یکی از مناطق رویشی مهم ایران هستند و از نظر اکولوژیک نقش بسیار حیاتی در حفظ تعادل زیستمحیطی کشور دارند و حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد از سطح جنگلهای کشور را تشکیل میدهند؛ در عین حال، نقش مهمی در ایجاد منابع آبی ایفا میکنند که امروزه با توجه به تغییرات اقلیمی، از اهمیت بسزایی برخوردار است.
علی نجفی فر با بیان اینکه ساختار این جنگلها از نظر اقلیمی دارای ویژگیهای مشابه جنگلهای مدیترانهای است و وجود یک فصل خشک طولانی، با توجه به تغییرات اقلیمی و اثرات مضاعف آن، باعث شده است که این جنگلها در فصول خشک سال به شدت مستعد آتشسوزی شوند و خسارتهای عمدهای به این اکوسیستمها وارد شود، افزود: آتشسوزی تغییرات اساسی در اکوسیستم ایجاد میکند و باعث تخریب ساختار اکولوژیکی، فیزیکی و زیستی جنگلها میشود و کارکردهای آن را تحت الشعاع منفی قرار میدهد.
رئیس مرکز تحقیقات کشاورزی ایلام با تأکید بر اینکه بهترین کار در مقابله با آتشسوزی، پیشگیری است، تصریح کرد: باید آتشسوزی را در قالب طرحهای مدیریت جنگل و با برنامهریزی، پایش و ارزیابی مداوم پیگیری کرد، در غیر این صورت، برخوردهای موردی بدون توجه به سایر عوامل اثرگذار، یکی از عیبهای اساسی در این زمینه است.
نجفیفر با اشاره به افزایش شدت آتشسوزی در سالهای اخیر به دلیل تغییرات اقلیمی، خاطرنشان کرد: نباید از این نکته غافل شد که اغلب آتشسوزیهای رخداده، عمدی هستند و حدود ۹۰ درصد آتشسوزیها به دلایل مختلفی از جمله مسائل اجتماعی، اختلافات محلی و معارضات با اداره کل منابع طبیعی رخ میدهند که این موضوع، ضرورت توجه به ریشههای اجتماعی و اقتصادی این پدیده را دوچندان میکند.
وی در ادامه با اشاره به بهترین راهکار برای مقابله با آتشسوزی، گفت: مشارکت مردمی در قالب طرحهای مدیریت پایدار جنگل (استفن) که امروزه در سطح دنیا به عنوان یکی از مؤثرترین رویکردها معرفی شده است، میتواند نقش کلیدی در پیشگیری و مهار آتشسوزی ایفا کند؛ بنابراین اگر بتوان مردم را در تمام مراحل مدیریت، حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها مشارکت داد، بسیاری از مشکلات موجود حل خواهد شد.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام با تأکید بر اینکه این مشارکت باید در قالب طرحهای جامع جنگلداری انجام شود، افزود: استفاده از تکنولوژیهای جدید مانند سامانههای پهپادی، هوش مصنوعی و سیستمهای تشخیص دود نیز میتواند در پایش و کنترل آتشسوزی مؤثر باشد، اما همچنان تأکید میکنم که مهمترین راهکار، پیشگیری و مشارکت مردمی است و باید با برنامهریزی دقیق و تأمین تجهیزات و امکانات لازم، زمینههای لازم برای مقابله با این معضل بزرگ فراهم شود.
بارشهای خوب، خطر آتشسوزی در جنگلهای ایلام را دوچندان کرد
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان ایلام در گفتوگو با شبکه خبر، با اشاره به وسعت بالای عرصههای طبیعی استان، اظهار داشت: بیش از نیمی از مساحت ایلام را جنگلهای زاگرس فراگرفته است و این منطقه با تنوع زیستی کمنظیر و گونههای ارزشمند گیاهی و جانوری، یکی از مهمترین زیستبومهای کشور به شمار میرود که نقش بیبدیلی در تأمین آب، جلوگیری از فرسایش خاک و حفظ تنوع زیستی منطقه ایفا میکند
یاسم خانمحمدیان با بیان اینکه بارندگیهای مطلوب بهار امسال، اگرچه چهره مراتع و جنگلها را سبزتر کرده و به افزایش پوشش گیاهی انجامیده، اما همین پوشش گیاهی انبوه، در فصل گرما به یکی از مهمترین عوامل تشدیدکننده خطر آتشسوزی تبدیل شده است و حجم بالای علوفه و بوتههای خشکشده، مانند انبار باروت عمل میکند و کوچکترین جرقهای میتواند فاجعهای جبرانناپذیر رقم بزند.
مدیرکل منابع طبیعی استان ایلام با اشاره به کاهش چشمگیر آتشسوزی در سال جاری، این موفقیت را مرهون تلاش بیوقفه نیروهای یگان حفاظت، همکاری سازمانهای امدادی و همچنین مشارکت فعال جوامع محلی در پیشگیری و اطفای حریق دانست و گفت: امسال با وجود افزایش پوشش گیاهی و گرمای زودرس، موفق شدیم آتشسوزی در جنگلها و مراتع را تا ۸۱ درصد نسبت به سال گذشته کاهش دهیم که این نتیجه مستقیم همافزایی و همدلی همه دستگاهها و همراهی مردم است.
خانمحمدیان با تأکید بر ضرورت فرهنگسازی در میان ساکنان مناطق حاشیه جنگلها، از همه شهروندان خواست که در صورت مشاهده هرگونه تخریب یا آتشسوزی، سریعاً مراتب را به یگان امداد جنگل و مرتع اطلاع دهند و خاطرنشان کرد: جنگلهای زاگرس سرمایهای ملی و میراثی گرانبها برای نسلهای آینده است و حفظ و صیانت از این منابع ارزشمند، تنها با عزم ملی و مشارکت آگاهانه مردم امکانپذیر است و امیدواریم با تداوم این روند، شاهد حفاظت پایدار از این سرمایههای ملی باشیم.
جنگلهای زاگرس سرمایهای ملی و میراثی برای نسلهای آینده هستند و حفاظت از آنها جز با همکاری مردم و مسئولان ممکن نیست و بیتردید، پیشگیری، آگاهیبخشی و آمادگی، تنها راهکارهای مؤثر برای مهار آتش و حفظ این سرمایههای ارزشمند است.
دیدگاهها