شبکه خبر، گروه فرهنگ و ادب، فرگاه افشار: فوتبال همیشه، «فقط» فوتبال نیست؛ سوت پایان فینال جام جهانی ۲۰۲۶ در خاک آمریکا، آغازگر یکی از پرحجمترین جریانهای رسانهای در طول جام جهانی در شبکه اجتماعی ایکس بود که فراتر از تحلیلهای فنی ورزشی، ابعادی کاملاً انسانی، عاطفی و ژئوپلیتیک به خود گرفت. این مسابقه که به تقابل تمامعیار دو سبک متفاوت فوتبال میان اسپانیا و آرژانتین تبدیل شده بود، در بستر افکار عمومی جهان به عنوان نمادی از رویارویی ارزشهای بشردوستانه در برابر لابیهای قدرت و آپارتاید بازتعریف شد. پیروزی اقتدارآمیز لاروخا در وقتهای اضافه با تکگل فران تورس در دقیقه ۱۰۶، موجی از شادمانی سرشار از معنا را در میان مردم در سراسر جهان ایجاد کرد و پلتفرمهای مجازی را به میدان ابراز همبستگی با مظلومان غزه و ستایش از استقلال سیاسی ماتادورها بدل ساخت. بررسی دقیق نبض افکار عمومی در ساعات پس از مسابقه نشان میدهد که چگونه کاربران عادی و شهروندان سراسر جهان، بدون وابستگی به نهادهای رسمی یا چهرههای مشهور، پیشقراولان این حماسه آنلاین بودند. در فضای بینالمللی، شهروندانی از فرهنگها و کشورهای مختلف، بلافاصله پس از قهرمانی اسپانیا، این رویداد را به نمادهای همبستگی با فلسطین پیوند زدند.
برای نمونه، کاربری به نام سرا پیش از شروع بازی فینال با انتشار تصویری از لحظات شکرگزاری لامین یامال در زمین مسابقه ابراز داشت که امشب همه امت در کنار پرچم اسپانیا، پرچم فلسطین را با افتخار بالا خواهند برد انشاالله.
این نگاه که فوتبال را ابزاری برای فریاد زدن آرمانهای انسانی میداند، در کلام کاربری ترکیهای به نام توغبرک به اوج صراحت رسید؛ او با بیانی بیتکلف اعلام کرد که هیچ اهمیتی به خود ورزش فوتبال و مستطیل سبز نمیدهد و تنها انگیزهاش برای بیدار ماندن و حمایت قاطع از اسپانیا، تماشای باخت جبههای بود که اسرائیل متمایل به پیروزی آن بود و آرزو داشت تلآویو هرگز برنده این کارزار نباشد.
در همین حال، کاربران دیگری نظیر آنمو و محمود الهوق با انتشار تصاویری از اهتزاز پرچم فلسطین بر دستان ستارههای این تیم، نشان دادند که چگونه پیروزی این تیم در قلب نیوجرسی به نمادی برای شادی تودههای رنجدیده جنوب جهانی تبدیل شده است. این همذاتپنداری عاطفی در فضای توئیتر فارسی نیز با عمق و ظرافت خاصی از سوی کاربران عادی دنبال شد. کاربری به نام محمدسام با تلفیق تصویر جشن پرچم بازیکنان اسپانیا و پرترهای از کودکان در میان خرابههای غزه، این پیروزی بزرگ را پاسخ مستقیمی به دعای شبانه و معصومانه کودکان فلسطینی دانست.
از سوی دیگر، حس رهایی و خنک شدن دل جامعه جهانی در پیام کاربر دیگری به نام ارشا به وضوح نمایان بود؛ او با ادبیاتی حماسی نوشت که با فروریختن هژمونی رقیب و قهرمان نشدن آرژانتین، فوتبال دوباره لبخند زد و سرزمین ماتادورها با ترکیبی از هنر، نظم، شجاعت و ایمان، روایتی جدید از کار گروهی را بر بام جهان نوشت تا فوتبال امشب کاملاً به زبان اسپانیایی سخن بگوید. نگاه تاریخی نیز در این میان غایب نبود؛ چرا که کاربری به نام امیر ایرانی با یادآوری دوران سخت گذشته، انزوای دیپلماتیک آمریکا علیه مادرید به دلیل مواضع مستقل اسپانیا در حمایت از ایران را بازخوانی کرد و این جام را پاداش تاریخی آن استقلال رای دانست.
کنایههای آماری و طنزآمیز نیز چاشنی این شب حماسی شد، آنچنان که کاربری در توئیتی پربازدید اشاره کرد که در تمام طول این تورنمنت بزرگ جهانی، در نهایت تنها دو تیم طعم شکست را نچشیدند که یکی اسپانیای قهرمان و دیگری تیم ملی سرسخت ایران بود.
تحقیر ترامپ روی سکوی نیوجرسی و کنایههای بینالمللی به شاهینهای واشنگتن!
یکی از پربحثترین و داغترین محورهای واکنش کاربران بینالمللی در شبکه اجتماعی ایکس، به حضور فیزیکی، جنجالها و در نهایت تحقیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روی سکوی اهدای جام اختصاص داشت. ترامپ که با پرواز اختصاصی بالگرد «مارین وان» خود را به ورزشگاه متلایف نیوجرسی رسانده بود، پیش از آغاز بازی و در مصاحبه با فاکس اسپورتس تلاش کرد این رویداد عظیم را به یک دستاورد تماماً آمریکایی و ابزاری برای سیاستهای خود تبدیل کند و مدعی شد که به سرعت درخواست میزبانی مجدد جام جهانی را ثبت خواهد کرد. اما واکنش تماشاگران درون استادیوم و کاربران در فضای مجازی، تمام رشتههای او را پنبه کرد. زمانی که تصویر دونالد ترامپ روی اسکوربورد عظیم ورزشگاه پخش شد، موجی از سوتهای اعتراضآمیز و هو کردنهای شدید از سوی هواداران فوتبال، فضای استادیوم را پر کرد که حتی در پخش زنده تلویزیونی نیز به وضوح شنیده میشد. کاربران بینالمللی این صحنه را «سیلی افکار عمومی به صورت ترامپ» توصیف کردند و نوشتند که مستطیل سبز جای پیاده کردن شوهای سیاسی و مهاجرتی او نیست.
جنجال اصلی اما در مراسم اهدای جام رخ داد؛ جایی که ترامپ و جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، جام قهرمانی را به رودری، کاپیتان اسپانیا تحویل دادند. ترامپ با اصراری عجیب و معنادار، برخلاف عرف معمول که سران کشورها پس از تحویل جام سکو را ترک میکنند، در میان بازیکنان اسپانیا باقی ماند و شروع به بالا و پایین پریدن در میان کاغذهای رنگی طلایی کرد. این رفتار که با تلاش عیان و فیزیکی اینفانتینو برای بیرون کشیدن ترامپ از کادر دوربینها همراه شد، به سرعت به یک سوژه طنز و ویرال در ایکس تبدیل شد. کاربران غربی با انتشار گیفها و ویدیوهای این صحنه، ترامپ را به خاطر «آویزان شدن به موفقیت دیگران» به استهزا گرفتند.
در این میان، واکنش «لوک ادواردز» (Luke Edwards)، نویسنده ورزشی سرشناس دیلی تلگراف و پادکستر بیبیسی، ابعاد سیاسی این حضور را به رخ کشید. او با اشاره به سوابق تقابلی ترامپ بنوشت تماشای دونالد ترامپ که پیش از این اسپانیا را به خاطر سرپیچی از او در جنگ ایران و نپذیرفتن درخواست حمله از پایگاههایش توبیخ، توهین و تهدید کرده بود درحالی که پیروزی تاریخی لاروخا را در جام جهانی روی خاک کشور خودش تماشا میکند، واقعاً سرگرمکننده و لذتبخش است.
کاربران همچنین خاطرنشان کردند اسپانیا، کشوری که همواره با باجخواهی نظامی آمریکا برای استفاده از پایگاههایش جهت حمله به ایران مخالفت کرده بود، حالا در خاک آمریکا و جلوی چشمان ترامپ تاجگذاری کرد. طنز تلخ ماجرا برای لابی واشنگتن زمانی کامل شد که ترامپ پس از پایان بازی، در بدو ورود به پایگاه اندروز در جمع خبرنگاران، در حالی که مجبور بود قهرمانی اسپانیا را تبریک بگوید، دوباره تلاش کرد با گزافهگویی درباره ایران و گفتن این جمله که «کار را تمام خواهیم کرد»، افکار عمومی را از تحقیر شدنش در ورزشگاه منحرف کند؛ رفتاری که در ایکس به عنوان «دستوپا زدن یک بازنده سیاسی» تعبیر شد.
لامین یامال؛ کابوس صهیونیسم و اهتزاز پرچم مقاومت بر فراز جام جهانی
در کانون این فضا و جشنهای آنلاین، نام یک فوقستاره جوان بیش از هر کس دیگری طنینانداز بود. لامین یامال، پدیده شگفتانگیز لاروخا، که در طول مسابقات با نمایشهای خیرهکننده خود چشمها را خیره کرده بود، در فضای مجازی فراتر از یک فوتبالیست تکنیکی و به عنوان نماد ایستادگی در کنار مظلومان غزه شناخته شد. کاربران شبکه اجتماعی ایکس با بازنشر گسترده تصاویر و آثار هنری مربوط به او، تاکید کردند که اصالت و مواضع روشن این بازیکن جوان در حمایت از حقوق بشر و ایستادن در سمت درست تاریخ، ارزش قهرمانی او را دوچندان کرده است.
در تصاویر متعددی که توسط کاربران عادی دست به دست میشد، یامال با پیراهن شماره نوزده اسپانیا در حال دویدن با پرچم فلسطین تصویر شده بود که این نشاندهنده جایگاه ویژه او در قلوب هواداران عدالتخواه است. زانو زدن او در میانه میدان و نیایشهایش پس از پیروزی، از سوی افکار عمومی به عنوان شکرگزاری نسلی تعبیر شد که با وجود حضور در بالاترین سطوح ورزش حرفهای غرب، هرگز ریشهها و تعهد انسانی خود را به فراموشی نسپرده است. افکار عمومی به وضوح نشان داد که یامال با این قهرمانی، به الگویی برای جوانان جهان تبدیل شده است؛ ستارهای که اثبات کرد میتوان بر بالاترین قلههای افتخار ورزشی جهان ایستاد و همزمان صدای بیصدایان و آینه تمامنمای رنجهای مردم مظلوم غزه بود. اکانت معروف «فانتوم پین» (Phantom Pain) در ایکس صراحتاً خطکشیهای این مسابقه را تبیین کرد و نوشت که حمایت از اسپانیا یعنی شما از انسانیت و عدالت برای فلسطین حمایت میکنید و حمایت از آرژانتین یعنی شما از اسرائیل حمایت میکنید؛ چرا که از مسی تا رئیسجمهورشان، همگی در خدمت لابی صهیونیست هستند. او همچنین ویدیویی با عنوان "چرا اسپانیا به کابوس اروپایی اسرائیل تبدیل شد" منتشر کرد و یادآور شد که هر امپراتوری از لحظهای میترسد که داستانهای ساختگیاش فرو بریزد.
این نگاه از سوی اکانتهای فعال حقوق بشر نیز تقویت شد. کاربری به نام «لیدی جاستیس» (Lady Justice) با شعار آزادی فلسطین در بیوگرافی خود، نوشت امشب اسپانیا فراتر از استعداد را نمایندگی میکند. اسپانیا نماینده این امید است که شجاعت هنوز اهمیت دارد، همبستگی به یاد آورده میشود و انسانیت میتوانند متحد شود؛ پس برای هر قلبی که در کنار فلسطین ایستاده است ببرید. همچنین «هاوارد بکت» (Howard Beckett)، فعال سوسیالیست و اتحادیههای کارگری بریتانیا، دلایل روشنی را برای حمایت از لاروخا ردیف کرد: خواستار آزادی فلسطین است، هرگز در برابر ترامپ زانو نخواهد زد، و نسلکشی را فریاد میزند.
شکست سنگینِ لابی
در مهمترین شب فوتبالی جام، نخبگان سیاسی، رسانههای جریان مستقل و دیپلماتهای کهنهکار نیز به میدان آمدند تا ابعاد استراتژیک این رویداد را کالبدشکافی کنند. رسانه بینالمللی سینس درگی با انتشار ویدئویی نمادین از برافراشته شدن پرچم بر فراز ساختمانهای بمبارانشده غزه، به صراحت اعلام کرد که در این نبرد جهانی، موضع رسانههای آزاد کاملاً روشن و در کنار جبهه حامی حقوق بشر است. در همین راستا، فعالان رسانهای برجستهای همچون فواد هندریکس از آفریقای جنوبی پیشبینی کرده بودند که فراتر از منطق فوتبال، شکست دادن آرژانتین یک ضرورت بشردوستانه برای تنبیه نمادین فرهنگ تجاوز و پاداشی به فرهنگ اصیل حقوق بشری دولت اسپانیا است؛ تحلیلی که با مواضع ضدامپریالیستی جکسون هینکل، روزنامهنگار آمریکایی، تکمیل شد که پس از بازی با انتشار ویدیوی اهتزاز پرچم فلسطین توسط اسپانیاییها با قاطعیت اعلام کرد در نهایت تیم حق و جریان درست تاریخ به پیروزی رسید.
وزنکشی واقعی این تقابل ژئوپلیتیک زمانی آشکارتر شد که دیپلماتهای ارشد ایرانی به تحلیل آن پرداختند. سید عباس موسوی، سخنگوی سابق وزارت امور خارجه، با انتشار ویدئویی افشاگرانه از بنیامین نتانیاهو در حال آغوش کشیدن پیراهن آرژانتین، تبیین کرد که چرا ملت ایران فارغ از هر نتیجهای در این مسابقه به طرفداری از اسپانیا برخاستند؛ چرا که از یک سو اسپانیا در بزنگاههای تاریخی در سمت درست تاریخ و حامی منافع ملتها ایستاده و از سوی دیگر، حامی رقیب او نماد مطلق شرارت در جهان معاصر است. این نگاه استراتژیک با یادداشت جامع سید حسین موسویان، سفیر پیشین ایران در آلمان، به اوج تکامل خود رسید. موسویان با اشاره به ابراز شادمانی عمیق در جهان اسلام و جنوب جهانی تبیین کرد که مادرید قاطعانه در برابر جنایات غزه ایستادگی کرده و با طرحهای تجاوزکارانه واشنگتن و تلآویو علیه ایران مخالفت ورزیده است، در حالی که آرژانتین به شکلی تمامعیار در خدمت ماشین جنگی دشمنان منطقه قرار گرفته بود. او در پایان گفت که بعید نیست که با توجه به این تغییر آرایش سیاسی جهانی، نام میدان آرژانتین در تهران به پاس تقدیر از مواضع شجاعانه این کشور، به نام میدان اسپانیا تغییر یابد.
دیدگاهها