شبکه خبر- گروه استانها: هنوز آفتاب به میانه آسمان نرسیده که جنبوجوش در مزارع طالبی رومشکان آغاز میشود. کارگران میان بوتههایی که زیر نور خورشید گسترده شدهاند، میوههای رسیده را یکییکی از ساقه جدا میکنند.
کامیونها در حاشیه مزارع منتظر بارگیری هستند و بوی شیرین طالبی، فضای دشت را پر کرده است.
برای بسیاری از کشاورزان، این روزها حاصل ماهها تلاش، هزینه و چشمانتظاری است؛ از آمادهسازی زمین و کاشت بذر گرفته تا آبیاری، مبارزه با آفات و مراقبت از محصول در روزهای گرم تابستان.
طالبی در رومشکان تنها یک محصول کشاورزی نیست؛ برای بسیاری از خانوارهای روستایی، مهمترین منبع درآمد سالانه به شمار میرود. به همین دلیل، فصل برداشت علاوه بر شور و نشاط، با نگرانیهایی نیز همراه است؛ نگرانی از قیمت فروش، حضور دلالان و بازاری که همیشه به نفع تولیدکننده عمل نمیکند.
آغاز برداشت از ۱۸۰ هکتار مزارع طالبی
با آغاز فصل برداشت، حدود ۱۸۰ هکتار از مزارع شهرستان رومشکان زیر برداشت طالبی رفته است؛ محصولی که طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین تولیدات جالیزی این شهرستان تبدیل شده و به دلیل کیفیت مطلوب، جایگاه ویژهای در بازارهای استان و کشور پیدا کرده است.
کارشناسان بخش کشاورزی پیشبینی میکنند برداشت این محصول تا اواسط مردادماه ادامه داشته باشد و بخش عمدهای از تولیدات رومشکان، علاوه بر تأمین نیاز بازار لرستان، راهی استانهای همجوار و دیگر نقاط کشور شود.
اگرچه وسعت کشت طالبی در مقایسه با برخی محصولات زراعی چندان گسترده نیست، اما از نظر ارزش اقتصادی و نقش آن در اشتغال فصلی، یکی از محصولات مهم شهرستان محسوب میشود.
محصولی که با گرمای تابستان میرسد
طالبی از جمله محصولاتی است که گرمای تابستان را به فرصتی برای تولید تبدیل میکند. شرایط اقلیمی رومشکان، خاک حاصلخیز و تابش مناسب خورشید، سبب شده است این محصول از کیفیت قابل قبولی برخوردار باشد.
عطر، شیرینی، بافت مناسب و ماندگاری نسبتاً بالا، ویژگیهایی است که طالبی رومشکان را در میان خریداران به محصولی شناختهشده تبدیل کرده است؛ مزیتی که هر ساله سبب میشود بخش قابل توجهی از تولیدات این شهرستان راهی بازارهای خارج از استان شود.
اما همین کیفیت بالا، الزاماتی نیز به همراه دارد. محصولی که با زحمت فراوان تولید میشود، برای حفظ کیفیت نیازمند حملونقل مناسب، بستهبندی استاندارد، بازاررسانی هدفمند و امکانات نگهداری است؛ حلقههایی که هنوز در زنجیره تولید این محصول کامل نشدهاند.
کشاورزان از عملکرد تولید رضایت دارند
در یکی از مزارع رومشکان، کشاورزی که امسال حدود ۱۲ هکتار از اراضی خود را به کشت طالبی اختصاص داده، از وضعیت تولید ابراز رضایت میکند.
او به مهر میگوید شرایط آبوهوایی امسال به گونهای بوده که عملکرد مزارع قابل قبول است و به طور میانگین از هر هکتار حدود ۲۵ تن محصول برداشت میشود.
به گفته این بهرهبردار، اگرچه تولید نسبت به سالهای گذشته رضایتبخش است، اما آنچه دغدغه اصلی کشاورزان را تشکیل میدهد، نه میزان برداشت، بلکه نحوه فروش محصول است؛ موضوعی که سود حاصل از ماهها زحمت را تحت تأثیر قرار میدهد.
چند صد متر آنسوتر، کشاورز دیگری که یک و نیم هکتار طالبی کشت کرده، از برداشت حدود ۱۸ تن در هر هکتار خبر میدهد.
او معتقد است عملکرد مزارع بسته به شرایط خاک، مدیریت مزرعه، کیفیت بذر و زمان کاشت متفاوت است، اما در مجموع، وضعیت تولید امسال مطلوب ارزیابی میشود.
این روایتها نشان میدهد برخلاف برخی سالها که خشکسالی یا تنشهای دمایی تولید را کاهش میداد، امسال مشکل اصلی کشاورزان نه در مزرعه، بلکه در بازار شکل گرفته است.
آغاز فصلی که میتواند سرنوشت یک سال کشاورز را تعیین کند
برای کشاورزان رومشکان، برداشت طالبی تنها پایان یک فصل کشت نیست؛ بلکه آغاز مرحلهای است که نتیجه واقعی تلاش یکساله آنها را مشخص میکند.
اگر بازار مناسب باشد، هزینههای تولید جبران میشود و سود حاصل، سرمایهای برای آغاز فصل بعد خواهد بود. اما اگر قیمتها کاهش یابد یا محصول با واسطهگری به فروش برسد، بخش عمده درآمدی که باید نصیب تولیدکننده شود، در حلقههای میانی زنجیره توزیع از بین میرود.
همین واقعیت سبب شده است که در کنار رضایت از کیفیت و میزان تولید، نگرانی درباره بازار، بیش از هر موضوع دیگری در میان طالبیکاران شنیده شود؛ نگرانیای که در سالهای اخیر به مهمترین دغدغه تولیدکنندگان این محصول تبدیل شده است.
وقتی محصول مرغوب، اسیر بازار نامرغوب میشود
هر سال با آغاز فصل برداشت، جادههای منتهی به مزارع رومشکان شاهد رفتوآمد کامیونهایی است که برای خرید محصول راهی این شهرستان میشوند. از دور، این رفتوآمد نشانه رونق بازار به نظر میرسد، اما در دل همین مزارع، کشاورزانی ایستادهاند که معتقدند فاصله میان قیمت مزرعه تا بازار، بیش از آن چیزی است که بتوان آن را منصفانه دانست.
یکی از طالبیکاران رومشکان با اشاره به وضعیت بازار میگوید کیفیت محصول تولیدی منطقه قابل رقابت با بسیاری از محصولات مشابه در کشور است، اما سود واقعی این کیفیت نصیب کشاورز نمیشود.
او توضیح میدهد که واسطهها محصول را با قیمت پایین از مزرعه خریداری میکنند و پس از انتقال به بازارهای بزرگ، با چند برابر قیمت به فروش میرسانند؛ در حالی که تولیدکننده سهم اندکی از این ارزش افزوده دریافت میکند.
به اعتقاد این کشاورز، اگر امکان عرضه مستقیم محصول یا ایجاد بازارهای منظم فروش فراهم شود، هم تولیدکننده سود بیشتری خواهد برد و هم مصرفکننده محصول را با قیمت منطقیتری تهیه خواهد کرد.
این گلایه، تنها مربوط به یک کشاورز نیست؛ بلکه دغدغهای مشترک در میان بسیاری از تولیدکنندگان محصولات جالیزی شهرستان است.
واسطهها؛ حلقهای که هر سال پررنگتر میشود
اقتصاد محصولات جالیزی، بیش از بسیاری از محصولات کشاورزی، تحت تأثیر سرعت فروش قرار دارد.
طالبی محصولی فسادپذیر است و امکان نگهداری طولانیمدت آن در شرایط معمول وجود ندارد. همین ویژگی باعث میشود کشاورز ناچار باشد محصول را در کوتاهترین زمان ممکن به فروش برساند؛ حتی اگر قیمت پیشنهادی پایینتر از انتظار باشد.
در چنین شرایطی، واسطهها قدرت بیشتری برای تعیین قیمت پیدا میکنند.
کارشناسان معتقدند تا زمانی که زیرساختهایی مانند بازارهای تخصصی، مراکز بستهبندی، صنایع فرآوری و سردخانههای مجهز در منطقه ایجاد نشود، تولیدکنندگان همچنان در موضع ضعف قرار خواهند داشت و بخش مهمی از سود زنجیره تولید نصیب دلالان خواهد شد.
برداشت از ۱۸۰ هکتار؛ ظرفیتی که میتواند توسعه یابد
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان رومشکان با اشاره به آغاز فصل برداشت طالبی، از ورود حدود ۱۸۰ هکتار از مزارع شهرستان به مرحله برداشت خبر میدهد.
به گفته او، این محصول طی سالهای گذشته به یکی از تولیدات شاخص رومشکان تبدیل شده و به دلیل کیفیت مطلوب، هر ساله سهم قابل توجهی از آن روانه بازارهای مصرف در نقاط مختلف کشور میشود.
وی در گفتوگو با مهر معتقد است استمرار تولید محصول باکیفیت، نتیجه تجربه کشاورزان، شرایط اقلیمی مناسب و استفاده از شیوههای نوین مدیریت مزرعه است؛ عواملی که باعث شده طالبی رومشکان در میان خریداران عمده، جایگاه قابل قبولی پیدا کند.
مدیر جهاد کشاورزی تأکید میکند روند برداشت تا هفتههای آینده ادامه خواهد داشت و برنامهریزیها به گونهای انجام شده است که محصول پس از تأمین نیاز بازار استان، به سایر استانهای کشور نیز ارسال شود.
وقتی مدیریت آب، بخشی از موفقیت محصول میشود
در سالهایی که کاهش بارندگی و افت منابع آب زیرزمینی به یکی از مهمترین دغدغههای بخش کشاورزی تبدیل شده، تجربه طالبیکاران رومشکان نشان میدهد استفاده از روشهای نوین آبیاری تا چه اندازه میتواند در حفظ تولید مؤثر باشد.
به گفته مدیر جهاد کشاورزی، امروز تمام مزارع طالبی این شهرستان با استفاده از سامانه آبیاری نواری (نوار تیپ) آبیاری میشوند و روش سنتی غرقابی به طور کامل کنار گذاشته شده است.
این تغییر، تنها یک اصلاح فنی در شیوه آبیاری نیست؛ بلکه گامی مهم در مسیر مدیریت منابع آب و افزایش بهرهوری محسوب میشود.
کارشناسان میگویند آبیاری نوین علاوه بر کاهش چشمگیر مصرف آب، موجب توزیع یکنواخت رطوبت در مزرعه، کاهش رشد علفهای هرز، کنترل بهتر بیماریها و افزایش کیفیت محصول میشود.
از سوی دیگر، کاهش هزینههای آبیاری و استفاده بهینه از منابع محدود آب، به پایداری تولید نیز کمک میکند؛ موضوعی که با توجه به شرایط اقلیمی سالهای اخیر، بیش از گذشته اهمیت یافته است.
تولید علمی؛ مسیر آینده کشاورزی رومشکان
مدیر جهاد کشاورزی رومشکان معتقد است توسعه کشاورزی بدون تکیه بر دانش و فناوری، امکانپذیر نیست.
او بر این باور است که استفاده از سامانههای نوین آبیاری، آموزش بهرهبرداران، بهرهگیری از روشهای علمی در مدیریت مزرعه و حمایت از کشاورزان، نقش مهمی در افزایش تولید و ارتقای کیفیت محصولات خواهد داشت.
به گفته وی، هدف تنها افزایش سطح زیر کشت نیست؛ بلکه باید تولید در واحد سطح افزایش یابد تا ضمن حفظ منابع طبیعی، درآمد کشاورزان نیز ارتقا پیدا کند.
این نگاه، با سیاستهای جدید بخش کشاورزی نیز همخوانی دارد؛ سیاستی که بر افزایش بهرهوری به جای توسعه بیرویه سطح زیر کشت تأکید میکند.
وقتی شیرینی محصول، تلخی بازار را پنهان نمیکند
این روزها دشتهای رومشکان، رنگ طلایی طالبیهای رسیده را به خود گرفتهاند؛ محصولی که حاصل ماهها تلاش کشاورزانی است که از نخستین روز کاشت تا آخرین لحظه برداشت، چشم به آسمان، زمین و بازار دوختهاند.
امسال، اگرچه عملکرد مزارع رضایتبخش است و کیفیت محصول نوید یک فصل موفق را میدهد، اما دغدغههای قدیمی همچنان پابرجاست؛ دغدغههایی که نه به مزرعه، بلکه به بازار، زیرساختها و زنجیره فروش مربوط میشود.
طالبی رومشکان امروز ثابت کرده است که توان رقابت در بازارهای کشور را دارد. آنچه این محصول بیش از هر چیز به آن نیاز دارد، حمایت از تولیدکننده پس از برداشت است؛ جایی که ارزش واقعی محصول باید به دست کسی برسد که آن را تولید کرده است، نه حلقههایی که تنها واسطه انتقال آن به بازار هستند.
اگر قرار است کشاورزی به عنوان محور توسعه رومشکان شناخته شود، نباید موفقیت را تنها در افزایش سطح زیر کشت یا رشد تولید جستوجو کرد. توسعه واقعی زمانی محقق میشود که کشاورز، علاوه بر تولید محصول باکیفیت، از ثمره اقتصادی تلاش خود نیز بهرهمند شود.
شاید بهترین تصویر از این گزارش، همان صحنهای باشد که هر روز در مزارع رومشکان تکرار میشود؛ کامیونهایی که با بار طالبی راهی شهرهای دور میشوند. پرسش اما همچنان باقی است: از این بار شیرین، چه سهمی نصیب کشاورزی میشود که ماهها زیر آفتاب داغ، آن را پرورش داده است؟ همین پرسش، مهمترین چالش و در عین حال مهمترین مطالبه طالبیکاران رومشکان از متولیان بخش کشاورزی است.
دیدگاهها