عصر دروغ‌ها: شایعه عجیب آرژانتین حقیقت دارد؟

به گزارش "شبکه خبر"، دیگر نمی‌توان به این دوره «عصر پسا‌حقیقت» گفت، باید نامش را «عصر دروغ» گذاشت. همان‌طور که در ساعات اخیر درباره اتفاقات فینال جام جهانی شاهد بودیم، شبکه‌های اجتماعی به ابزاری برای جا انداختن دروغ‌ها، شایعات و نظریه‌های توطئه تبدیل شده‌اند. 

حتی در بسیاری از کشورها، کارزارهای مهم سیاسی نیز بر همین اساس شکل می‌گیرند. کتاب‌های زیادی در سراسر جهان درباره این پدیده و جنبه‌های مختلف آن نوشته شده است.

از شبکه‌های اجتماعی برای دروغ‌پراکنی استفاده می‌شود و وقتی یک دروغ بارها و بارها تکرار و بازنشر شود، اثر خود را بر جای می‌گذارد. فراگیر شدن یک دروغ، ردپایی در ذهن مردم باقی می‌گذارد؛ تا جایی که حتی افراد تحصیل‌کرده نیز گاهی در تشخیص حقیقت از دروغ دچار مشکل می‌شوند و ممکن است بگویند:«می‌دانم دروغ است، اما شاید بالاخره یک چیزی اتفاق افتاده باشد.» به همین شکل، کم‌کم آن روایت در ذهن جامعه شکل می‌گیرد.

البته این دروغ‌ها روی زمینی حاصلخیز هم فرود آمدند و آن این بود که تیم ملی آرژانتین در فینال، برخلاف تمام بازی‌های قبلی، از نظر جنگندگی و روحیه همیشگی ظاهر نشد. اگر به آمار این جام جهانی، که همه چیز در آن به‌دقت ثبت و اندازه‌گیری شده، نگاه کنیم، می‌بینیم برخی بازیکنان از نظر میزان دوندگی در بالاترین سطح قرار داشتند. اما فوتبال فقط دویدن نیست؛ مهم این است که چگونه بدوی و مهم‌تر از آن، چگونه بازی کنی.

بارها گفته شده بود که تیم ملی آرژانتین هیچ‌وقت هوادارانش را ناامید نمی‌کند و تیمی است که تا آخرین لحظه می‌جنگد و هرگز دست از تلاش برنمی‌دارد. اما در فینال، این تیم آن‌گونه که انتظار می‌رفت ظاهر نشد و همین مسئله باعث شد شرایط برای باور کردن هر شایعه و داستانی فراهم شود.

در همین نقطه است که افراد ناآگاه، دیگران را هم ناآگاه می‌کنند. همان‌طور که گفته می‌شود برخی سیاستمداران جامعه‌ای کم‌اطلاع‌تر می‌خواهند که توانایی تشخیص حقیقت از دروغ را نداشته باشد، در فضای رسانه‌ای هم برخی از افراد گمنامی که در شبکه‌های اجتماعی شاید فقط ۵۰۰ یا ۶۰۰ دنبال‌کننده داشته باشند، ناگهان با انتشار دروغ و اطلاعات جعلی هزاران دنبال‌کننده پیدا می‌کنند. مردم هم شاید همه این دروغ‌ها را نپذیرند، اما بخشی از آنها را باور می‌کنند یا حداقل دچار تردید می‌شوند.

فوتبال، برخلاف آنچه بسیاری سعی می‌کنند القا کنند، موضوعی سطحی و پیش‌پاافتاده نیست. برای اظهار نظر درباره فوتبال باید دانش و شناخت داشت؛ وگرنه هر کسی هر چیزی می‌گوید. یک روز شایعه می‌کنند که اف‌بی‌آی در اردوی تیم بوده، روز دیگر از تهدید و فشار حرف می‌زنند یا حتی ادعا می‌کنند تیم ملی آرژانتین، تیمی که همیشه نماد مبارزه و سرکشی بوده، با علم به اینکه نتیجه از قبل تعیین شده است به میدان فینال رفته است. البته همه اینها فقط و فقط دروغ است.