بقای سراب هرسین نیازمند «پیمان اجتماعی آب» است

ناصر مهدی‌آبادی در گفتگو با شبکه خبر، با تشریح ویژگی‌های هیدرولوژیکی سراب هرسین، اظهار کرد: سراب هرسین یک چشمه کارستی است و منبع تغذیه آن، آب ذخیره‌شده در توده‌های آهکی شمال هرسین است که پس از نفوذ بارش‌ها به سفره‌های زیرزمینی، در قالب این چشمه ظهور پیدا می‌کند.

وی افزود: در سال‌هایی که میزان بارندگی در حد میانگین بلندمدت و به‌ویژه به صورت برف باشد، تغذیه این چشمه با مشکل مواجه نمی‌شود، اما از آنجا که امکان کنترل میزان بارش و تغذیه طبیعی وجود ندارد، مدیریت مصرف منابع آب سطحی و زیرزمینی مهم‌ترین راهکار برای حفاظت از سراب هرسین به شمار می‌رود.

مدیر حفاظت و بهره‌برداری منابع آب شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه با بیان اینکه بیشترین برداشت از منابع آب سطحی و زیرزمینی در بخش کشاورزی انجام می‌شود، تصریح کرد: حذف اضافه‌برداشت از منابع آب، جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز و همچنین انسداد چاه‌های غیرمجاز در حریم سراب از مهم‌ترین اقداماتی است که باید با جدیت دنبال شود.

مهدی‌آبادی از اجرای «طرح احیا و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی» در شهرستان هرسین خبر داد و گفت: این طرح با هدف مسدودسازی چاه‌های غیرمجاز، کنترل برداشت از آبخوان‌ها و حفظ دبی طبیعی چشمه در بلندمدت در دستور کار قرار گرفته است.

وی با اشاره به اهمیت مناطق بالادست در تغذیه سراب هرسین، اظهار کرد: در ارتفاعات بالادست سراب و کوه آهکی شیرز باید طرح‌های آبخیزداری و آبخوانداری به صورت اصولی اجرا شود تا زمینه نفوذ بیشتر آب باران به سفره‌های زیرزمینی فراهم شده و فرآیند تغذیه طبیعی چشمه تقویت شود.

مدیر حفاظت و بهره‌برداری منابع آب شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه با تأکید بر اینکه سراب هرسین یک اکوسیستم حساس کارستی و منبع حیاتی تأمین آب است، خاطرنشان کرد: حفاظت از این سرمایه طبیعی بدون مشارکت هم‌افزای سه ضلع اصلی شامل کشاورزان، دستگاه‌های اجرایی و مردم امکان‌پذیر نیست و در واقع بقای سراب هرسین نیازمند شکل‌گیری یک «پیمان اجتماعی آب» است.

وی درباره نقش کشاورزان در حفاظت از این چشمه گفت: از آنجا که بخش قابل توجهی از کاهش دبی چشمه‌های کارستی ناشی از برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی در مناطق تغذیه‌کننده است، کشاورزان نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ سراب دارند.

مهدی‌آبادی افزود: تغییر الگوی کشت از محصولات پرمصرف به گیاهان کم‌آب‌بر و مقاوم به خشکی، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری به جای روش‌های سنتی غرقابی، پرهیز از حفر چاه‌های غیرمجاز و حفاظت از پوشش گیاهی مناطق تغذیه‌کننده از مهم‌ترین اقداماتی است که باید از سوی بهره‌برداران بخش کشاورزی مورد توجه قرار گیرد.

وی همچنین به مسئولیت دستگاه‌های اجرایی اشاره کرد و گفت: شرکت آب منطقه‌ای باید اجرای قاطع طرح تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی، پایش مستمر دبی و کیفیت آب و تکمیل پروژه‌های جایگزین تأمین آب را دنبال کند تا فشار بر منابع آب سراب کاهش یابد.

مدیر حفاظت و بهره‌برداری منابع آب شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه ادامه داد: سازمان حفاظت محیط زیست نیز باید پایش مستمر آلاینده‌های احتمالی ناشی از فعالیت‌های کشاورزی و روستایی و حفاظت از حریم طبیعی سراب را در اولویت قرار دهد.

وی افزود: سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز لازم است طرح جامع ساماندهی سراب هرسین را به گونه‌ای اجرا کند که توسعه گردشگری با حفظ محیط زیست و اصول گردشگری پایدار همراه باشد.

مهدی‌آبادی مدیریت صحیح پسماند، جلوگیری از ورود فاضلاب به محدوده سراب، توسعه فضای سبز با گونه‌های بومی کم‌آب‌بر و همچنین اطلاع‌رسانی و آموزش عمومی درباره وضعیت منابع آب را از دیگر وظایف دستگاه‌های اجرایی و مدیریت شهری عنوان کرد.

وی با اشاره به نقش مردم، سازمان‌های مردم‌نهاد و گردشگران اظهار کرد: رعایت الگوی مصرف آب، گزارش هرگونه حفر چاه غیرمجاز، تخلیه زباله یا ورود فاضلاب به حریم سراب، خودداری از آسیب رساندن به پوشش گیاهی و آثار تاریخی منطقه و مشارکت در فعالیت‌های داوطلبانه حفاظت از منابع آب، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند در حفظ این میراث طبیعی مؤثر باشد.

مدیر حفاظت و بهره‌برداری منابع آب شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه در پایان تأکید کرد: تجربه نشان داده است که نگاه جزیره‌ای و تمرکز صرف بر خود چشمه بدون توجه به کل حوزه آبریز، نتیجه‌بخش نخواهد بود و حفظ سراب هرسین مستلزم مدیریت یکپارچه حوزه آبریز و تشکیل کارگروهی مشترک با حضور نمایندگان کشاورزان، مسئولان اجرایی و فعالان محیط زیست است تا میان منافع اقتصادی کوتاه‌مدت و منافع بلندمدت زیست‌محیطی و اجتماعی، توازن پایدار برقرار شود.