به گزارش شبکه خبر، نشست نقد و بررسی فیلمهای کوتاه در «پاتوق ۱۳۸» با نمایش چهار اثر «بدرود پاریس»، «پس از پدر»، «تنها کنار هم» و «درنای بزرگ» برگزار شد؛ نشستی که در آن الهام باطنی، منتقد و مدرس سینما، با نگاهی تحلیلی به فیلمنامه، میزانسن، بازیگری، فضاسازی و منطق روایی این آثار پرداخت و نقاط قوت و ضعف هر فیلم را تشریح کرد. در این جلسه، از جهان خیالپردازانه «بدرود پاریس» تا مواجهه انسانی با مرگ در «پس از پدر» و نیز چالش انسجام روایی در دو فیلم دیگر، موضوع گفتوگو و ارزیابی قرار گرفت.
جهان ذهنی «بدرود پاریس» با سادگی روایت جان گرفت
در آغاز این نشست، فیلم کوتاه «بدرود پاریس» به کارگردانی محمدابراهیم شهبازی مورد بررسی قرار گرفت؛ اثری که به گفته الهام باطنی، بیش از آنکه بر پیچیدگی روایی تکیه داشته باشد، بر ساختن یک فضای ذهنی و احساسی استوار است. او سادگی روایت را یکی از ویژگیهای قابل توجه این فیلم دانست و تأکید کرد که فیلمساز توانسته بدون اتکا به گرهافکنیهای پرشمار، قصهای منسجم و قابل پیگیری ارائه کند.
باطنی در تحلیل این فیلم، فضاسازی را از نقاط قوت اصلی آن برشمرد و گفت نشانههایی که به شهر پاریس و جهان ذهنی شخصیت اصلی اشاره دارند، به شکل مؤثری در شکلگیری حالوهوای اثر نقش ایفا میکنند. به اعتقاد او، فیلم در پی آن است که بیش از روایت یک ماجرای خطی، ذهنیت و احساسات کاراکتر را بازتاب دهد و همین ویژگی، هویت اثر را میسازد.
«پس از پدر» میان بازی درخشان نوجوان و غلبه دکور بر واقعیت
در ادامه نشست، فیلم «پس از پدر» ساخته نوشین معراجی در کانون توجه قرار گرفت؛ فیلمی که به گفته منتقد جلسه، مهمترین امتیاز آن به بازی بازیگر نوجوان و شکلگیری رابطه او با شخصیت قبرکن بازمیگردد. باطنی این رابطه را از بخشهای تأثیرگذار فیلم دانست و گفت پرداخت مفهوم مرگ در لایههای عاطفی اثر، توانسته لحظاتی قابل اعتنا خلق کند.
با این حال، او در بخش دیگری از نقد خود به این نکته اشاره کرد که استفاده از لوکیشن قبرستان و نحوه چیدمان عناصر بصری، در برخی لحظات بیش از حد به سمت دکوراتیو شدن رفته و از حس واقعگرایانه فیلم فاصله گرفته است. از نگاه او، وقتی فیلمی میکوشد با مرگ، فقدان و تجربه عاطفی کودک یا نوجوان مواجه شود، باید میان زیبایی بصری و باورپذیری فضایی تعادل برقرار کند؛ تعادلی که در این فیلم، بهطور کامل شکل نگرفته است.
«تنها کنار هم» با بازی علیرضا ثانیفر دیده شد، اما روایت پراکنده ماند
فیلم کوتاه «تنها کنار هم» ساخته امید میرزایی نیز در این نشست مورد ارزیابی قرار گرفت. الهام باطنی بازی علیرضا ثانیفر را از اصلیترین نقاط قوت اثر عنوان کرد و گفت حضور این بازیگر به فیلم کمک کرده تا در برخی موقعیتها از نظر حسی و اجرایی به سطح قابل قبولی برسد.
با این وجود، او تعدد خطهای فرعی و پراکندگی روایی را از مهمترین ضعفهای فیلم دانست؛ ضعفی که به اعتقاد او، باعث شده انسجام اثر آسیب ببیند و تمرکز مخاطب بر هسته اصلی داستان کاهش پیدا کند. باطنی تأکید کرد که انتخاب سوژه در سینمای کوتاه باید با دقتی دوچندان انجام شود، زیرا در این قالب، هر خط فرعی اضافه میتواند از قدرت روایت اصلی بکاهد و مسیر دراماتیک اثر را مخدوش کند.
او در این بخش از سخنانش، به اهمیت شکلگیری منطق دراماتیک از همان مراحل اولیه نگارش فیلمنامه اشاره کرد و گفت هر فیلم کوتاه برای آنکه تأثیرگذار باشد، باید از ابتدا بداند چه میخواهد بگوید و از چه مسیری قرار است به مقصد برسد.
«درنای بزرگ» ایده جذابی داشت، اما منطق کنشها محل پرسش بود
چهارمین فیلم این برنامه، «درنای بزرگ» به کارگردانی میلاد بهشتی، با تمرکز بر ایده و طراحی موقعیت بررسی شد. باطنی در تحلیل این اثر، رابطه میان دو شخصیت زن در فضای اتاق پرو را بهعنوان ایدهای جالب و ظرفیتدار توصیف کرد؛ موقعیتی که میتوانست به بستری مناسب برای شکلگیری تنش و تعلیق تبدیل شود.
با این حال، او یادآور شد که جذاب بودن یک موقعیت، بهتنهایی برای موفقیت درام کافی نیست. از نگاه این منتقد، برخی تصمیمها و رفتارهای شخصیتها در فیلم از پشتوانه دراماتیک کافی برخوردار نبود و همین موضوع باعث شده منطق کنشها برای مخاطب بهطور کامل باورپذیر نباشد. او تأکید کرد که یک موقعیت تنها زمانی به مسئلهای جدی در روایت تبدیل میشود که فیلم بتواند انگیزه شخصیتها و مسیر انتخابهای آنها را بهدرستی و با شفافیت دراماتیک پیش ببرد.
سینمای اکسپریمنتال؛ میدان تجربه و کشف فرمهای تازه
در بخش پایانی پاتوق ۱۳۸، الهام باطنی به موضوع سینمای اکسپریمنتال پرداخت و آن را عرصهای برای تجربهگری در فرم و زبان سینما دانست. او توضیح داد که این نوع سینما با فاصله گرفتن از قواعد تثبیتشده سینمای کلاسیک و جریان اصلی، امکان آزمودن شیوههای تازه در روایت، شخصیتپردازی، تصویر، صدا و تدوین را فراهم میکند.
به گفته باطنی سینمای تجربی میتواند به کشف بیانهای تازه در هنر هفتم منجر شود؛ بیانی که الزاماً در چارچوبهای مرسوم داستانگویی نمیگنجد، اما میتواند افقهای جدیدی برای سینما باز کند. باطنی در این بخش بر اهمیت جسارت فیلمسازان جوان در آزمودن فرمهای متفاوت تأکید کرد و این رویکرد را بخشی از پویایی سینمای کوتاه دانست.
دیدگاهها